Bilgi Merkezi

Bası Yarası Nasıl Oluşur?

Bası yarası (dekübitus ülseri), uzun süreli hareketsizlik durumunda cildin ve alt dokulardaki basınç, sürtünme ve nem kaynaklı hasarlanmadır. Yatalak hastalarda vücudun kalça, sırt, topuk, omuz gibi kemikli çıkıntılarında basıncın tek bir noktada yoğunlaşmasıyla cilde kan akışı kesilir.

Oluşum Mekanizması

Oksijensiz kalan dokuda önce kızarıklık, ardından doku ölümü başlar. Süreç üç faktörün birleşimiyle hızlanır:

• Basınç: Vücut ağırlığının dar bir yüzeye uzun süre binmesi — özellikle kemikli çıkıntılarda kapiler perfüzyonu keser.
• Sürtünme: Cildin çarşaf veya yatakla sürekli temasından kaynaklanan üst tabaka hasarı.
• Nem: Ter, idrar veya yara sızıntısından kaynaklanan ıslaklık, cilt bariyerini zayıflatarak hasarın derinleşmesini kolaylaştırır.

Bu üç etken bir arada olduğunda — özellikle günde 2 saatten fazla aynı pozisyonda kalan hastalarda — yara oluşumu saatler içinde başlayabilir.

En Riskli Bölgeler

Sırtüstü yatan bir hastada en fazla basıncın yoğunlaştığı bölgeler sırayla şunlardır: sakrum (kuyruk sokumu), topuklar, omurga çıkıntıları, kürek kemikleri, dirsekler. Yan yatışta ise trokanterler (kalça çıkıntısı) ve malleollar (ayak bileği) ön sıraya geçer.

Sık Sorulan Sorular

Bası yarası ne kadar sürede oluşur?

Risk altındaki bir hastada, sürekli basınç altında doku hasarı 2 saat içinde başlayabilir. Bu nedenle pozisyon değiştirme protokolleri genellikle 2 saatlik aralıklara dayanır.

Bası yarası neden kemikli çıkıntılarda oluşur?

Kemikli bölgelerde vücut ağırlığı çok dar bir yüzeye yoğunlaşır. Bu noktadaki basınç değeri kapiler kapanma eşiğini aştığında kan akışı durur ve iskemi başlar.